Voor wie is dit relevant?

Ben je KAM-coördinator, compliance officer of directeur van een organisatie met een ISO 9001:2015-certificaat? Dan krijg je hiermee te maken. De impact is het grootst als:

• jullie certificering geïntegreerd is met ISO 27001 of 14001 (bij veel Fendix-klanten is dat zo)
• jullie volgende hercertificering tussen 2027 en 2029 valt
• jullie al bezig zijn met ESG- of klimaatrapportage
• jullie AI of geautomatiseerde tooling gebruiken in kwaliteitscontrole of productie

Werk je in een organisatie zonder geïntegreerd managementsysteem? Dan blijft dit artikel nuttig. Het wordt voor jullie vooral regulier hercertificeren onder een nieuwe norm.

De timeline van ISO 9001:2026

De stand van zaken per augustus 2026 is als volgt:

• April 2026: de Final Draft International Standard (FDIS) ging in stemming bij de ISO-leden, waaronder NEN.
• 9 juli 2026: de stemming sloot. De FDIS is goedgekeurd. Er komen geen inhoudelijke wijzigingen meer, alleen redactionele afronding.
• September 2026: verwachte publicatie van ISO 9001:2026. Dit wordt de zesde editie.
• Circa september 2029: verwacht einde van de transitieperiode van drie jaar. De IAF bevestigt de exacte datum en voorwaarden in een verplicht document, dat rond publicatie verschijnt.

Eén nuance die vaak wordt overgeslagen: publicatie is niet hetzelfde als beschikbaar. Je certificerende instelling (CI) heeft eerst een uitbreiding van haar geaccrediteerde scope nodig en moet haar auditors opleiden. Bij de vorige revisie duurde dat ruim een jaar. Reken erop dat de eerste geaccrediteerde transitie-audits ergens in de loop van 2027 mogelijk zijn. De transitiewindow is daarmee eerder twee jaar dan drie.

Wat verandert er in ISO 9001:2026?

De Harmonized Structure blijft staan. Hoofdstuk 4 tot en met 10 houden dezelfde indeling, je procedures blijven bruikbaar en je auditcyclus verandert niet. Dit is een verfijning van de 2015-versie, geen herbouw zoals in 2015. Dit zijn de wijzigingen die er in de praktijk toe doen:

‍

1. Kwaliteitscultuur en ethisch gedrag worden auditeerbaar

Dit is de grootste verschuiving. In 2015 was kwaliteitscultuur iets wat je tussen de regels door las. In 2026 staat het er expliciet, op drie plekken:

• Clausule 5.1.1 (leiderschap): het topmanagement moet een kwaliteitscultuur en ethisch gedrag aantoonbaar bevorderen en zelf laten zien. Auditors gaan kijken naar hoe leidinggevenden zich gedragen op het moment dat kwaliteit en omzet botsen. Wordt een kwaliteitsblokkade structureel opgeheven om de maandcijfers te halen? Dan voldoe je hier niet aan.
• Clausule 7.3 (bewustzijn): medewerkers moeten begrijpen wat de kwaliteitscultuur en gedragsnormen van de organisatie inhouden. Het reciteren van het kwaliteitsbeleid is straks te weinig. De vraag wordt: mag een operator de lijn stilleggen als hij twijfelt, en weet hij dat hij dat mag?
• Clausule 7.1.4 (werkomgeving): waar 2015 vooral ging over temperatuur, licht en geluid, komen daar nu sociale en psychologische factoren bij. Denk aan werkdruk, stress, ongewenst gedrag en conflictoplossing. De redenering van ISO: een fout die voortkomt uit uitputting of een onveilige sfeer is een kwaliteitsprobleem.

Waar je aan denkt bij bewijs: gedragscode, onboarding waarin kwaliteit en ethiek terugkomen, een meldregeling, voorbeelden van escalaties die goed zijn afgehandeld, medewerkersonderzoek, RI&E met psychosociale arbeidsbelasting.

‍

2. Klimaatverandering staat nu volledig in de norm

Amendment 1:2024 maakte klimaat al verplicht als contextfactor. In 2026 is dat volledig verwerkt in clausule 4.1 en 4.2. Belangrijk om te snappen: dit gaat niet over je CO2-uitstoot. Dat blijft het terrein van ISO 14001. Hier gaat het om de vraag of klimaatverandering je vermogen raakt om consistente kwaliteit te leveren. Hitte die je koelketen belast, een leverancier in een overstromingsgevoelig gebied, verscherpte verpakkingswetgeving die je productspecificatie raakt, of personeel dat bij extreme warmte meer fouten maakt.

Kom je tot de conclusie dat klimaat voor jullie niet relevant is? Dat mag. Leg de onderbouwing wel vast, want die vraag komt tijdens de audit. In 4.2 komt er een aantekening bij: belanghebbenden zoals grote klanten, toezichthouders en investeerders kunnen eisen stellen die met klimaat samenhangen. Die horen thuis in je stakeholderanalyse.

‍

3. Risico's en kansen krijgen elk een eigen clausule

Clausule 6.1 valt uiteen in drie delen. 6.1.1 blijft de algemene bepaling. 6.1.2 gaat over acties om risico's aan te pakken. 6.1.3 gaat over acties om kansen te benutten. De aanleiding is herkenbaar. In veel risicoregisters staan alleen risico's, en de kolom "kansen" is gevuld met omgekeerde risico's. "Machine geautomatiseerd, dus minder menselijke fouten" is risicobeheersing die zich voordoet als kans. In 2026 worden ze los getoetst. Een kans beoordeel je op andere dingen dan een risico: marktpotentie, capaciteit, middelen, verwacht rendement. Auditors gaan zoeken naar een spoor van kansidentificatie naar besluit naar KPI, en naar terugkoppeling in de directiebeoordeling.

‍

4. Digitalisering, data en AI

De norm wordt geen IT-standaard, maar de verwachtingen rond data en geautomatiseerde besluitvorming worden strakker. Gebruik je AI of algoritmes voor kwaliteitsinspectie, voorspellend onderhoud of het routeren van klachten? Dan moet je kunnen laten zien hoe dat model is gevalideerd, hoe je bijstuurt als het model verandert en wie erop toeziet. Ook clausule 7.5 (gedocumenteerde informatie) verschuift van "we hebben pdf's op een netwerkschijf" naar aantoonbare versiebeheersing, toegangsrechten en beschikbaarheid. Voor organisaties die al ISO 27001 hebben, is dit grotendeels bekend terrein.

‍

5. Annex A: vijftien pagina's uitleg

Voor het eerst krijgt ISO 9001 een informatieve bijlage. Annex A legt uit wat termen betekenen en wat de bedoeling achter de eisen is, gekoppeld aan clausule 4 tot en met 10. Annex A is informatief. Er staat geen enkele "shall" in en een auditor kan er geen afwijking op schrijven. Toch is dit misschien wel de nuttigste toevoeging van de hele revisie, om twee redenen. Interne auditors kunnen er hun opleiding op baseren. En als een externe auditor iets eist wat de norm niet vraagt, heb je nu een tekst om naar te wijzen. Annex A maakt bijvoorbeeld expliciet dat je geen volledig ISO 31000-raamwerk hoeft op te tuigen voor risicogebaseerd denken.

Waarom gaat de ISO 9001:2026-norm deze kant op?

Drie ontwikkelingen zitten achter de revisie. Klimaat en duurzaamheid raken inmiddels de operatie zelf, niet alleen de rapportage. Kwaliteitsmanagement krijgt daar een rol in. AI en automatisering nemen routinetaken over. Daardoor wordt de menselijke factor juist bepalender, want mensen doen het beoordelen, ingrijpen en escaleren. Cultuur wordt daarmee een kwaliteitsfactor. En ISO wil 9001 dichter tegen 27001, 14001 en 45001 aanleggen. Voor organisaties met een geïntegreerd systeem is dat goed nieuws: meer overlap in clausules betekent minder dubbel bewijsmateriaal verzamelen.

Wat gebeurt er met je ISO 9001:2015-certificaat?

Dit is het punt waar veel artikelen slordig zijn, dus even precies. Je 2015-certificaat blijft geldig tot het einde van de transitieperiode, naar verwachting september 2029. Op die datum vervalt het. Het loopt daarna niet stilletjes door tot de oorspronkelijke einddatum. Wie in september 2029 nog op 2015 zit, is niet meer gecertificeerd.

Nieuwe 2015-certificaten worden bovendien ruim vóór 2029 al niet meer afgegeven. Bij de vorige transitie lag die grens ongeveer halverwege de periode. De IAF legt de exacte datum vast in het mandatory document. Praktische aandachtspunten:

• Valt je hercertificering in 2027 of later? Dan doe je die vrijwel zeker meteen onder ISO 9001:2026. Vraag je CI wanneer haar accreditatie-uitbreiding rond is.
• Valt je hercertificering eind 2026? Dan is de kans groot dat je nog onder 2015 gaat, omdat je CI nog niet klaar is. Prima. Je hebt daarna nog ruim de tijd.
• Heb je een tussentijdse controle-audit in 2027 of 2028? Bespreek met je CI of je de transitie daarin kunt meenemen. Dat scheelt vaak een aparte audit.

Vier acties die nu wel zinvol zijn voor ISO 9001:2026

1. Doe een gap-check op de vijf wijzigingen: één dagdeel met je KAM-coördinator, en bij een geïntegreerd systeem ook je CISO. Doe een eerste scan: waar zouden we nu tegen een bevinding aanlopen?

2. Splits je risicoregister: open je huidige register. Staan er echte kansen in of alleen omgekeerde risico's? Maak twee sporen en zorg dat elke kans een eigenaar, een besluit en een meetpunt heeft.

3. Inventariseer je bewijs voor kwaliteitscultuur: begin met verzamelen in plaats van ontwerpen. Wat ligt er al? Gedragscode, meldregeling, onboardingmateriaal, medewerkersonderzoek, voorbeelden waarin iemand een probleem heeft gemeld en het goed is opgepakt. Zet het op één plek. In 2026 wordt erom gevraagd.

4. Bel je certificerende instelling: stel een aantal vragen. "Wanneer is jullie accreditatie voor 2026 rond, kunnen we de transitie combineren met een geplande audit, en wat is de laatste datum waarop jullie nog 2015-certificaten afgeven?" Met die drie antwoorden kun je je hele planning maken.

En dit hoef je nog niet te doen voor ISO 9001:2026

Je managementsysteem herontwerpen. Dat is werk zonder opbrengst. De structuur blijft, je hoofdprocedures blijven, je interne auditcyclus blijft. De wijzigingen zitten in een handvol clausules. Wacht ook met het herschrijven van documenten tot de gepubliceerde tekst er ligt. Tussen FDIS en publicatie verandert de inhoud niet meer, maar nummering en formulering kunnen nog schuiven. Aanpassen op basis van een concept betekent twee keer werk.

Veelgestelde vragen over ISO 9001:2026

Wanneer verschijnt ISO 9001:2026?

In september 2026. De FDIS is op 9 juli 2026 goedgekeurd, dus de tekst ligt vast.

Hoe lang is de transitieperiode?

Naar verwachting drie jaar, tot ongeveer september 2029. De IAF bevestigt de exacte datum in een mandatory document rond de publicatie.

Blijft mijn ISO 9001:2015-certificaat geldig?

Ja, tot het einde van de transitieperiode. Daarna vervalt het. Nieuwe 2015-certificaten worden al eerder niet meer afgegeven.

Moet ik mijn managementsysteem opnieuw opbouwen?

Nee. De structuur van hoofdstuk 4 tot en met 10 blijft ongewijzigd. De aanpassingen zitten op specifieke clausules rond cultuur, klimaat, kansen en digitalisering.

Wat is de grootste verandering?

Kwaliteitscultuur en ethisch gedrag. Dat raakt clausule 5.1.1, 7.1.4 en 7.3 en vraagt om bewijs dat de meeste organisaties nu nog niet gestructureerd verzamelen.

Kan ik nu al certificeren op ISO 9001:2026?

Pas na publicatie, en pas zodra je certificerende instelling haar geaccrediteerde scope heeft uitgebreid. Reken op ergens in 2027.

Verandert er iets voor ISO 14001 en ISO 27001?

ISO 14001 volgt een vergelijkbaar traject. Voor geïntegreerde systemen wordt de aansluiting beter, waardoor je bewijsmateriaal vaker dubbel kunt gebruiken.

Wil je weten waar je staat?

Eén dagdeel met je KAM-team is genoeg om de vijf hoofdwijzigingen langs te lopen en een eerste actielijst te maken. Je weet daarna hoe groot de impact is en wat pas in 2027 of later aan de beurt is. Plan hieronder een vrijblijvende en kosteloze kennismaking in. Dan kijken we samen waar je staat en wat je wanneer moet oppakken.

‍